ខេត្តក្រុងនៃប្រទេសកម្ពុជា

ខេត្ត ក្រុងនៃប្រទេសកម្ពុជា (Khet Krong of Cambodia)

សូមមើលបន្ថែមនៅជួរ ខាងឆ្វេង ឬ ស្ដាំ

ក្រុង ភ្នំពេញ  ….. ១	ខេត្ត សីហនុ    ................៣	ខេត្ត កែប ………..៤	ខេត្ត ប៉ៃលិន ……..៥
ខេត្ត កណ្តាល ......៦	ខេត្ត កំពង់ចាម ………….៨	ខេត្ត កំពង់ឆ្នាំង …១១	ខេត្ត កំពង់ធំ …១២
ខេត្ត កំពត ……១៣	ខេត្ត កោះកុង ………….១៤	ខេត្ត ក្រចេះ …….១៥	ខេត្ត កំពង់ស្ពឺ ….១៥
ខេត្ត តាកែវ …..១៦	ខេត្ត បន្ទាយមានជ័យ ….១៨	ខេត្ត បាត់ដំបង​ …១៩	ខេត្ត ពោធិសាត់ .២០
ខេត្ត ព្រះវិហារ ..២១	ខេត្ត ព្រៃវែង …………..២២	ខេត្ត មណ្ឌលគីរី ..២៣	ខេត្ត រតនគីរី …...២៤
ខេត្ត សៀមរាប ..២៥	ខេត្ត ស្ទឹងត្រែង ………..២៦	ខេត្ត ស្វាយរៀង ..២៧	ខេត្ត ឧត្តរមានជ័យ២៨

តំបន់ទេសចរណ៍ប្រចាំខេត្ត ក្រុង ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា

អ្នកអាចចុចនៅជួរខាងឆ្វេង ឬ​ ស្ដាំដើម្បីមើលពីពត័មានលំអិតនៃខេត្តនីមួយៗ

តំបន់ទេសចរណ៍សំខាន់ៗទាំង ២៤ខេត្តក្រុងនៃប្រទេសកម្ពុជា

ក្រុង ភ្នំពេញ		ខេត្តតាកែវ		ខេត្តកំពង់ចាម
ខេត្តកណ្តាល		ខេត្តសៀមរាប		ខេត្តឧត្តរមានជ័យ
ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ		ខេត្តបាត់ដំបង		ខេត្តពោធិ៍សាត់
ខេត្ត​ប៉ៃលិន		ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង		ខេត្តកំពង់ស្ពឺ
ខេត្តកោះកុង		ខេត្តកំពត		ខេត្ត​ព្រះសីហនុ
ខេត្តកែប		ខេត្តព្រៃវែង		ខេត្តស្វាយរៀង
ខេត្តក្រចេះ		ខេត្តស្ទឹងត្រែង		ខេត្តរតនគិរី
ខេត្តមណ្ឌលគិរី		ខេត្តកំពង់ធំ		ខេត្ត​ព្រះវិហារ

about hen phin

About me1

The English Alphabet អក្ខរក្រមភាសាអង់គ្លេស

ទស្សនវិជ្ជា ជាអ្វី?

ទស្សនវិជ្ជា ជាអ្វី?

ទស្សនវិជ្ជាជាអ្វី?​ភាសាបារាំងថាphilosophie=philo+sophieដែលមានន័យថាស្រលាញ់់+គតិបណ្ឌិត។​ប៉ុន្តែតាមការបកប្រែក្នុងវចនានុក្រមរបស់់សម្ដេចសង្ឃជួនណាតប្រែថា៖វិជ្ជាដែលកើតឡើងដោយទស្សនៈ,វិទ្យាសាស្រ្តចែងអំពីគោលការសំខាន់់់ៗនិងបុព្វហេតុផ្សេងៗឫអំពីជិវិតសត្វនិងមនុស្ស។តាមការបកប្រែជាភាសាខ្មែរពិតជាមានការឆ្គងពីន័យដើមនៃពាក្យphilosophieដែលមានដើមកំណើតយ៉ាងប្រាកដឡើងនៅប្រទេសក្រិកបុរាណក្នុងសតវត្សទីប្រាំមុនគ្រឹស្ទសករាជ។តើទស្សនវីជ្ជាជាវិជ្ជាដែលកើតចេញមកពីទស្សនៈ?ឫក៏ទស្សនៈកើតចេញមកពីវិជ្ជា?ឫក៏ជាវិជ្ជាដែលបង្រៀនអំពីទស្សនៈ?ទស្សនៈផ្សេងៗរបស់់អ្នកប្រាជ្ញ?កាលដែលខ្មែរយើងប្រែពាក្យphilosophieថាទស្សនវិជ្ជាដូចជាមិនទំនងទេព្រោះបើពិនិត្យមើលន័យដើមរបស់់ពាក្យនោះគឺខុសគ្នា…ចឹងយើងថាsciencedesopinionsឫscience​despointsdevueក៏បានដែរព្រោះថាscience=វិជ្ជារីឯopinionsប្រែថាមតិឫទស្សនៈ។ទោះបីយ៉ាងណាទស្សនវិជ្ជាក៏យើងអាចយល់់ន័យបានដែលពីព្រោះទស្សនវិជ្ជាជាវិជ្ជាមួយដែលបង្រៀនសិស្សអោយសិក្សាគំនិតឫទស្សនៈផ្សេងៗរបស់់អ្នកប្រាជ្ញបណ្ឌិតនានាក្នុងលោកដែលមានមិនដូចគ្នាទៅតាមជំនឿរឺការយល់់ដឹងនៃទស្សនវិទូម្នាក់់ៗ។តាមដោយពិតphilosophieគឺបង្កប់់ន័យយ៉ាងត្រឹមត្រូវអំពីការស្រលាញ់់ឫចូលចិត្តគតិបណ្ឌិតដែលជាប្រាជ្ញាញាណរបស់់អ្នកប្រាជ្ញហើយពាក្យហ្នឹងពិតជាបានចាប់់កំណើតចេញមកពីប្រទេសក្រិកបុរាណដែលកកើតទស្សនៈវិទូមុនគេហើយដែលមានទស្សនវិទូគឺលោកប្លាតុង(Platon)ដែលជាមហាទស្សនៈវិទូមានកត្តិនាមល្បីល្បាញកោតសរសើរនិងគោរពជាងគេទាំងអស់់ក្នុងបណ្ដាទស្សនវិទូទាំងឡាយនៅបស្ចិមប្រទេស។ទស្សនវិទូនិងអ្នកគណិតសាស្រ្តអង់់គ្លេសម្នាក់់ឈ្មោះAlfredNorthwhiteheadបាននិយាយពីលោកប្លាតុងថាប្រវត្តិសាស្រ្តនៃទស្សនវិជ្ជាបស្ចិ​មប្រទេសគ្រាន់់តែជាសេរ៊ីលេខយោង(footnote)ទៅនឹងលោកប្លាតុងតែប៉ុណ្ណោះ។ចំណែកឯកវីនិងទស្សនវិទូRalphWaldoEmersonបាននិយាយពីលោកប្លាតុងថា៖ប្លាតុងគឺទស្សនវិជ្ជាហើយទស្សនវិជ្ជាគឺប្លាតុង(PlatoisPhilosophy,andphilosophyPlato.)ហើយថាចេញពី​លោកប្លាតុងគឺរឿងរ៉ាវទាំងអស់់ដែលនៅតែត្រូវបានសរសេរ​និងពិភាក្សាក្នុងចំណោមអ្នកប្រាជ្ញ​។ចឹងចង់់ដឹងណាស់់ថា ទស្សនវិជ្ជា មានដើមកំណើតយ៉ាងម៉េច? ដើម្បីអ្វី? ហេតុអ្វីស្រលាញ់់ ទស្សន​វិជ្ជា?មានអាថ៌កំបាំងអ្វីដែលនាំអោយទស្សនវិជ្ជាត្រូវបានអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយក្នុងលោករស្រលាញ់់រាប់់អាន? ឫក៏ថាទស្សនវិជ្ជាជាដំណើរការនៃការស្វែងរកការពិត?តាមពិតទស្សនវិជ្ជាមិនមែនត្រឹមតែជាដំណើរការស្វែងរកការពិត ប៉ុណ្ណោះទេថែមទាំងជាការត្រូវរស់់នៅក្នុងការពិតទៀត។ដូច្នេះទស្សនវិទូទាំងអស់់យល់់ឃើញការពិតហើយ ត្រូវតែរស់់ក្នុងការពិតផងដែរទើបមានឈ្មោះថាទស្សនវិទូតួយ៉ាងដូចជាលោកសូក្រាតការដែលបានយល់់ដឹងការពិតយ៉ាងណាហើយលោកបញ្ចូលជីវិតលោកក្នុងការពិតនោះទៀត..មិនមាននរណាអាចបង្វែងលោកចេញពីគំនិតយល់់ឃើញរបស់់លោកបានឡើយ..លោកត្រូវរស់់ជាមនុស្សសាមញ្ញបំផុតម្នាក់់ដែលអោយភាពគ្មានតំលៃអ្វីសំខាន់់ចំពោះជីវិតនូវរបស់់ទាំងឡាយណាដែលលោកមើលឃើញថាបានត្រឹមតែបំរើចក្ខុគ្រាន់់តែល្អមើលតែមិនបានចិញ្ចឹមជីវិតដូចឃ្លាមួយលោកបានពោលខ្លួនឯងឡើងពេលកំពុងសំលឹងមើលគំនរឥវ៉ាន់់ដែលគេលក់់ដូរនៅទីផ្សារយ៉ាងដូច្នេះ៖តើមានរបស់់របរប៉ុន្មានទៅដែលខ្ញុំអត់់ត្រូវការទាល់់តែសោះ?លោកឧស្សាហ៏សូត្រកាព្យមួយដូចនេះ៖គ្រឿងតុបតែងពណ៌ក្រហមនិងប្រាក់់បំរើសំរាប់់សំដែងល្ខោនតែមិនសំរាប់់ចិញ្ចឹមជីវិតឡើយ។ប៉ុន្តែទស្សនវិជ្ជាទោះបីថាជាការស្វែងរកការពិតចឹងមែនហើយតែមិនបានន័យថាមានការពិតជាកម្មសិទ្ធនោះទេហើយដោយហេតុថាទស្សនវិទូមានន័យថាជាអ្នកស្រឡាញ់់រាប់់អានការពិតដូច្នេះជាអ្នកដែលមិនចាំបាច់់ជាមនុស្សមានវិជ្ជានោះទេphilosopheest,paroppositionàceluiquipossédantlesavoirquisenomme​savant,nomméaimantdusavoirដែលប្រែថាទស្សនវិទូផ្ទុយពីអ្នកដែលមានចំណេះដឹងដែលគេហៅថាអ្នកប្រាជ្ញ,មាននាមថាអ្នកដែលស្រលាញ់់ចំណេះដឹង។ប៉ុន្តែតាមការយល់់ដឹងពីមនុស្សភាគច្រើនបែរជាថាទស្សនវិទូគឺជាអ្នកប្រាជ្ញាមានចំណេះដឹងជ្រៅជ្រះមានទ្រឹស្ដីល្អត្រឹមត្រូវដែលគួររៀនសូត្រតាម។មិនអញ្ចឹង,ទស្សនវិជ្ជាគឺជាការស្រលាញ់់ចំណេះដឹងការស្រលាញ់់គតិបណ្ឌិតដែលមនុស្សទាំងចាស់់ទាំងក្មេងអាចរៀនបានអាចរាប់់អានឫស្រលាញ់់ចូលចិត្តគ្មានកំណត់ព្រំដែន។តាមការបកប្រែពីវចនានុក្រមអង់់គ្លេសមួយថាទស្សនវិជ្ជាគឺជាការស្រាវជ្រាវរកចំណេះដឹង…ជាពិសេសអំពីលក្ខណៈនិងអត្ថន័យនៃជីវិតតែក៏មានន័យមួយទៀតដែរថាជាប្រព័ន្ធនៃការស្វែរកចំណេះដឹងដូចគេថាមនុស្សមា្នក់់នេះគ្មានតស្សនវិជ្ជាសោះ!ដែលមានន័យថាមិនមានដំរេះអំពីប្រព័ន្ធខាងលើហ្នឹង។ក្នុងវចនានុក្រមបារាំងមួយបានបកន័យថាទស្សនវិជ្ជាគឺជាសាខាមួយនៃវិជ្ជាឫចំណេះដឹងដែលសិក្សាអំពីគោលការណ៏និងហេតុផលនិងគោលការណ៏នៃសិលធម៌។ន័យមួយទៀតថាជាការស្រាវជ្រាវនៃគោលការណ៏ដែលនាំបង្កើតបានវិទ្យាសាស្រ្ត។

ព្រះពុទ្ធ

ដោនឡូតជាឯកសារ word

 

ព្រះយេស៊ូ

ដោនឡូត

ទស្សនវិទូ សូក្រាត

ទស្សនវិទូ សូក្រាត

រូបភាពខាងលើ៖លោកសូក្រាតទទួលថ្នៃពុលផឹកជាទោសប្រហារ
ជីវិតក្នុងថ្ងៃចុងក្រោយនៃជីវិតរបស់់លោក ។ដោនឡុត

សូក្រាតមានឪពុកឈ្មោះSophronisqueដែលជាជាងចំលាក់់ថ្មនិងម្ដាយឈ្មោះPhénarèteជាឆ្មបសំរាលកូន។សូក្រាតកើតនៅទីក្រុងAthènesក្នុងខ័ណ្ឌAlopèce។លោកពូកែវោហារណាស់់ទាល់់តែចៅក្រមទាំងសាបសិបTrentesក្រោមឱវាទរបស់់Spartesបានហាមមិនអោយបង្រៀនវីជ្ជាវោហារហើយម្យ៉ាងទៀតបានត្រូវAristophaneនិយាយចំអកអោយថាជាមនុស្សពូកែបង្ហាញរឿងហេតុអាក្រក់់ថាត្រឹមត្រូវល្អ។សូក្រាតដូចÉchineដែរដែលបានបង្រៀនវិជ្ជាវោហារមុនគេបង្អស់់។ប៉ុន្តែលោកបានធ្វើសុន្ទរកថាមុនគេអំពីសុជីវធម៌(របៀបរបបរស់់នៅ)។ហើយ លោកសូក្រាតជាទស្សនវិទូទីមួយដែលត្រូវគេថ្កោលទោសប្រហារជីវិតហើយត្រូវបាន​​ប្រហារជីវិត។សូក្រាតមិនចង់់ធ្វើដំណើរឆ្ងាយទេលើកលែងតែទៅធ្វើទាហាន។លោកចូលចិត្តកីឡាណាស់់។គេដឹងថាសូក្រាតបានចូលទៅវាយប្រយុទ្ធនៅឯAmphipolisហើយបានជួយលើកXénophonឡើងពេលធ្លាក់់ចេញពីសេះក្នុងចំបំាងមួយនៅឯDéliumហើយបានជួយសង្រ្គោះជីវិតXénophon។ខណៈដែលអ្នកក្រុងអាតែននាំគ្នារត់់គេចខ្លួនយ៉ាងប្រសាច,សូក្រាតវាយប្រយុទ្ធដកថយយឺតៗហើយដោយស្ងប់់ស្ងាត់់ហើយងាកក្រោយម្ដងៗដោយត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេចដើម្បីវាយរុញច្រានសត្រូវណាដែលបំរុងលោតមកលើរូបលោក។
សូក្រាតជាមនុស្សដាក់់់ទាបខ្លួន មិនវាយឫកប៉ុន្តែប្រកបដោយមោទនភាពចំពោះខ្លួនឯង៖ថ្ងៃមួយ Alcibiade (សិស្សរបស់់លោក)បានប្រគល់់ជូនលោកនូវដីធ្លាធំមួយដើម្បីទុកសង់់ផ្ទះ។សូក្រាតបាននិយាយទៅAlcibiadeថា៖បើខ្ញុំត្រូវការស្បែកជើងហើយប្អូនឯងយកស្បែកសត្វមកអោយខ្ញុំធ្វើស្បែកជើងដោយខ្លួនឯង,តើប្អូនឯងជឿទេថាបើទទួលយកដីធ្លានោះមក,គេមិននិយាយចំអកអោយទេអី?។ជាញឹកញយ ពេលដែលសូក្រាតសំ លឹងមើលគំនរឥវ៉ាន់់គេដាក់់លក់់នៅទីផ្សារ,លោកស្រដីនឹងខ្លួនឯងថា“ Combien il y en a dont j`ai nul besoin? “ដែលប្រែថាតើមានរបស់់ទំាងនោះប៉ុន្មានដែលខ្ញុំមិនត្រូវការទាល់់តែសោះ?លោកសូត្រកាព្យ​មួយនេះញឹកញាប់់ណាស់់៖“ Ornements d`argent et de pourpre servent au théâtre ,non à la vie.”ប្រែថា៖ គ្រឿងតុបតែងលំអពណ៌ប្រាក់់និងក្រហមប្រើសំរាប់់សំដែងល្ខោន,មិនសំរាប់់ជីវិតទេ។Aristote បាននិយាយថាសូក្រាតមានប្រពន្ធពីរគឺXanthippeដែលបានផ្ដល់់កូនប្រុសមួយឈ្មោះLamproclès ហើយប្រពន្ធមួយទៀតគឺMyrtoដែលលោកបានរៀបការជាមួយដោយគ្មានចំណងដៃហើយបានមានកូនពីរនាក់់គឺSophroniques និង Ménéxène។លោកសូក្រាតស្អប់់ខ្ពើមមនុស្សដែលនិយាយចំអកឡកឡើយអោយ អ្នកដទៃតែលោកលើកតំកើងឫកពារថ្លៃថ្នូររបស់់លោក ហើយមិនដែលបង្គាប់់លុយពីនរណាម្នាក់់ឡើយ។ លោកចូលចិត្តនិយាយថា៖មនុស្សដែលកំពុងឃ្លានបាយមិនពិនិត្យមើលទឹកសម្លទេហើយមនុស្សដែលស្រេកទឹកក៏មិនរង់់ចាំអោយគេទៅយកទឹកមកជូននោះដែរ ហើយអ្នកដែលចេះរស់់នៅដោយគ្មានត្រូវការរបស់់ របរមិនចាំបាច់់ គឺពិតដូចជាព្រះអាទិទេព។លោកសូក្រាតអះអាងថាពេលលំហែគឺជាគុណប្រយោជន៏មួយ ដ៏ប្រសើរបំផុត។ចំពោះលោកសូក្រាត,គុណធម៌មានតែមួយទេគឺ ចំណេះដឹង ហើយគុណវិបត្តិក៏មានតែមួយ​ដែរគឺសេចក្ដីល្ងង់់។ភាពសំបូរហូរហៀរនិងភាពហ៊ឺហាគឺជាគឺជាគុណវិបត្តិ,មិនមែនជាផ្លាកសំគាល់់កិត្តិយសនោះទេ។

គេបានស្នើរយោបល់់ពីលោកជាញយដងថាតើមនុស្សត្រូវតែរៀបការ ឫយ៉ាងណា?លោកឆ្លើយតប​ថា៖ ទោះជាអ្នកធ្វើយ៉ាងម៉េច ក៏នៅតែស្ដាយក្រោយដែរ។លោកទូន្មានអោយយុវជន យុវនារីឧស្សាហ៏មើល​រូបខ្លួនឯងក្នុងកញ្ចក់់ហើយថាបើឃើញថាខ្លួនឯងរូបស្អាត សូមមានមោទនភាពចំពោះខ្លួនឯងចុះ។ប៉ុន្តែ​បើ ឃើញថាខ្លួនឯងរូបអាក្រក់់វិញ សូមបំភ្លេចរឿងហ្នឹងចោលដោយចំណេះដឹងរបស់់ខ្លួនឯង។

ថ្ងៃមួយលោកសូក្រាតបានអញ្ជើញភ្ញៀវអ្នកមានៗមកញ៉ាំអាហារនៅឯផ្ទះរបស់់លោក,ស្រាប់់តែXanthippeប្រពន្ធរបស់់លោកមានអារម្មណ៏មិនស្រួលក្នុងចិត្ត។លោកក៏និយាយប្រាប់់ថាកុំទោម្នេញចិត្តអី,បើពួកគេមនុស្សល្អជាទេ ពួកគេនឹងចូលមកអង្គុយឯតុដោយស្ម័គ្រចិត្ត។ប៉ុន្តែប្រសិនជាពួកគេជាមនុស្សមិនល្អជាវិញ សូមកុំមានកង្វល់់អី្វឡើយ។លោកនិយាយថាមនុស្សទំាងអស់់រស់់នៅដើម្បីញ៉ាំរីឯលោកវិញញ៉ាំដើម្បីរស់់។

ទស្សនវិទូ ហ្សេណូហ្វាន

ទស្សនវិទូ ហ្សេណូហ្វាន

Xénophane

Xénophaneជាកូនប្រុសរបស់់Dixios រឺ បើតាមApollodoreថាជាកូនប្រុសរបស់់Orthmène de​Colophon ។Timon បានសរសេរកាព្យសរសើរលោកយ៉ាងដូច្នេះថា៖​Xénophaneដោយមិនអួតអាងបាន​ទិតៀនកំហុសរបស់់Homère។លោកបានភៀសខ្លួនមករស់់នៅឯCataneលើកោះSicile(ប្រទេសអ៊ីតាលី)បន្ទាប់់ពីត្រូវបានគេបណ្ដេញចេញ។អ្នកខ្លះថាលោកគ្មានគ្រូអាចារ្យទេ ឯខ្លះទៀតថាលោកមានគ្រូអាចារ្យ
ឈ្មោះBoton រឺ Archelaos។Sotionថាលោករស់់នៅក្នុងជំនាន់់Anaximandreហើយថាលោកបានសរសេរ​កំណាព្យពោលសរសើរនិងកាព្យទួញសោកខ្លីៗនិងកាព្យរិះគន់់បញ្ឈឺចិត្តប្រឆាំងនឹងHésiodeនិង Homère ចំពោះអ្វីដែលកវីទំាងពីរនេះបាននិយាយពីព្រះអាទិទេព។លោកសូត្រកាព្យលោកខ្លួនឯងហើយគេថាលោកបានទាំងសរសេរទ្រឹស្ដីប្រឆាំងនឹងThalès និង Pythagoreហើយថាលោកបានវាយប្រហារ​Épiménideផង​ដែរ។លោករស់់បានអាយុយឺនយូរ ហើយបានប្រាប់់យើងដូចនេះថា៖ចិត្តគំនិតរបស់់ខ្ញុំបានហោះហើរលើ
ទឹកដីក្រិកអស់រយៈកាល៦៧ឆ្នាំហើយប៉ុន្តែតំាងពីខ្ញុំកើតមកមុនហ្នឹង២៥ឆ្នាំកន្លងផុតទៅ,មែន,ត្រង់់ចំណុចនេះទោះជាយ៉ាងណា ខ្ញុំចេះនិយាយប្រាប់់ការពិត។លោកបាននិយាយថាអ្វីទំាងអស់់កើតចេញពីលោក​ធាតុបួនយ៉ាង,ហើយថាពិភពលោកមានច្រើនរាប់់មិនអស់់ ហើយមានការប្រែប្រួល។ពពកកកើតឡើងនៅ​ពេលចំហាយ​ទឹកដែលបង្កឡើងដោយព្រះអាទិត្យហើរឡើងខ្ពស់់ទៅក្នុងបរិយាកាសជុំវិញ។សារធាតុអា​ទិទេពគឺមូលដូចស្វ៊ែរហើយមិនមានការស្រដៀងបន្តិចនឹងសារធាតុមនុស្សលោក។អាទិទេពឮអ្វីទាំងអស់់,
ឃើញអ្វីទំាងអស់់ ,ប៉ុន្តែ មិនដកដង្ហើមទេ។អាទិទេពគឺវិញ្ញាណ គតិបណ្ឌិតអនន្ត។លោកគឺជាទស្សនវិទូ​ទីមួយ​ដែល​បាន​បង្ហាញ​ថាអ្វីដែលបានកើតឡើងហើយត្រូវរលាយទៅវិញ ហើយថាព្រលឹងគឺជាដង្ហើម។​លោកថាត្រូវទៅ​ជួបស្ដេចអោយរង្វើលបំផុតឫរបៀបដ៏ល្អបំផុតដូចEmpédocleបាននិយាយថាគាត់់មិនអាច​ស្វែងរកអ្នកមានប្រាជ្ញា៖មែនហ្នឹង,ត្រូវតែប្រកបដោយគតិបណ្ឌិតដើម្បីស្វែងរកអ្នកដែលប្រកបដោយគតិបណ្ឌិត,គាត់ថា។