Phin Hen
រីករាយដែលបានជួបអ្នកម្តទៀត។ អ្នកមិនគ្រាន់តែជាអ្វីដែលអ្នកបានគិតនោះទេ តែអ្នកប្រសើរជាងអ្វីដែលអ្នកបានគិត
Sunday, April 29, 2012
ចាប៉ីដងវែង
ក្មេងៗឥឡូវ
ល្បាយផ្គរលាន់ក្រុងភ្នំពេញ (គង់ណៃ)
ច្បាប់កេរ្តិ៍កាលថ្មី (ក្រម ង៉ុយ)
ចាប៉ីរឿងតាអ៊ុក (ប្រាជ្ញឈួន)
ចាប៉ីអប់រំ
ច្បាប់ល្បើកថ្មី(ក្រមង៉ុយ) ដោយប្រាជ្ញឈួន
Saturday, April 28, 2012
Friday, April 27, 2012
Sunday, March 18, 2012
ចូឡបទុមជាតក
ចូឡបទុមជាតក
ឃុនសោភ័ណភក្ដី អិម - ភន ប្រែនឹងរៀបរៀង
ធម្មតាមនុស្សទាំងអស់ក្នុងលោកនេះ រមែងមានការប្រាស្រ័យទាក់ទងរកគ្នាដោយសេចក្ដីសង្រ្គោះទៅវិញទៅមក ដូចយ៉ាងមាតាបិតា នឹងបុត្តធីតាគ្រូបាអាចារ្យនឹងសិស្សានុសិស្ស ស្វាមីនឹងភរិយាជាដើម ។ អ្នកដែលបានធ្វើសេចក្ដីសង្រ្គោះគេមុនដំបូងឈ្មោះថាបុព្វការី អ្នកដែលបានទទួលសេចក្ដីសង្រ្គោះអំពីសំណាក់បុព្វការីបុគ្គលនោះ ហើយសំដែងសេចក្ដីតបគុណវិញ ឈ្មោះថាកតញ្ញូកតវាទី , បុគ្គលទាំងពីរពួកនេះបើបានប្រព្រឹត្តស្មោះត្រង់នឹងគ្នាទៅវិញទៅមក រមែងបានសេចក្ដីសុខ - ចំរើន ក្នុងលោកនេះនឹងលោកខាងមុខ ឯបុគ្គលទីពីរដែលហៅថាកតញ្ញូកតវាទីនោះ ឃើញថាកម្រមានណាស់ក្នុងលោកនេះ សម្បូរតែខាងបុគ្គលដែលរមិលគុណឬបំភ្លេចគុណគេចោលដែលហៅថាអកតញ្ញូ ។ តាមច្បាប់និយមទុកមកថាៈ អ្នកដែលលុបគុណរមិលគុណ វេរឃ្នើគុណគេ នឹងទៅជាមនុស្សអាក្រក់បំផុតក្នុងបណ្ដាមនុស្សទាំងអស់ ហើយនឹងត្រូវទទួលរងទុក្ខទោសភ័យអន្តរាយដោយអនេកកប្បការ ក្នុងឥធលោកនឹងបរលោកជាប្រាកដ ។ សូមស្រង់យកចូឡបទុមជាតកមកប្រតិស្ឋទុកក្នុងទីនេះ ដើម្បីឲ្យឃើញជាព័ស្ដុតាង ហើយគ្រាន់ជាគ្រឿងប្រដាប់សតិបញ្ញានៃអស់លោកដូចសេចក្ដីតទៅនេះ៖ឃុនសោភ័ណភក្ដី អិម - ភន ប្រែនឹងរៀបរៀង
អតីតេ ពារាណសីរញ្ញោ សត្ត បុត្តា អហេសុំ ។
តេសំសព្វជេជ្ឋកោ បទុមោ នាម កុមារោ ពោធិសត្តោ ។
បពិត្រអើយ ក្នុងកាលដ៏ខ័ណ្ឌខាំងកំបាំងស្ងាត់កន្លង រំលងយូរណាស់ទៅហើយ ឰដ៏កាលនោះ ព្រះចៅក្រុងពារាណសី មានព្រះរាជបុត្រ ៧ អង្គ ។ បណ្ដាព្រះរាជឱរសទាំង ៧ អង្គនោះ បទុមរាជកុមារពោធិសត្វជាបងច្បងលើរាជកុមារទាំងអស់ ។ កាលនោះព្រះចៅក្រុងពារាណសីជាព្រះវររាជបិតា ទ្រង់ព្រះចិន្ដាថាៈ ព្រះរាជកុមារទាំងនេះតទៅ មុខជានឹងនាំគ្នាសម្លាប់អញ ហើយដណ្ដើមយករាជសម្បត្តិតែសព្វ ៗ ខ្លួនពុំខានឡើយ , លុះទ្រង់ព្រះចិន្ដាឈ្វេងយល់ដូច្នេះហើយ ក៏កើតសេចក្ដីរង្កៀសសង្ស័យចំពោះព្រះរាជបុត្រាទាំងនោះ ទើបមានព្រះបន្ទូលថាៈ ហៃបុត្រស្ងួនសំឡាញ់មាសឪពុកទាំងឡាយអើយ ! បាកុំនៅក្នុងទីនេះឡើយ ចូរបានាំគ្នាចេញទៅនៅក្នុងទីដទៃសិនទៅ ទម្រាំតែដល់គ្រាដែលអំណើះឥតអំពីបិតាទៅ សឹមបានាំគ្នាទទួលយករាជសម្បត្តិជាខាងក្រោយចុះ ។ ឯព្រះរាជកុមារទាំងនោះ ព្រមទាំងភរិយារបស់ខ្លួន ក៏នាំគ្នាថ្វាយបង្គំលាព្រះវរមាតា - បិតាហើយចេញទៅអំពីនគរលុះដើរ ៗ ទៅបានទៅដល់ផ្លូវដាច់ស្រយាលក៏ដាច់បាយដាច់ទឹកនៅក្នុងកណ្ដាលអធ្វាន៍ រកស្បៀងអាហារបរិភោគពុំបាន ក៏បបួលគ្នាកាប់សម្លាប់ភរិយានៃព្រះរាជកុមារពៅជាមុន ចែកសាច់ជា ៣ ចំណែកហើយបរិភោគសាច់ដែលជាចំណែករបស់ខ្លួនតែរៀង ៗ ខ្លួន ។
នឹងថ្លែងឯព្រះបរមពោធិសត្វអគ្គមហាបុរសរ័ត្ន ព្រះអង្គត្រូវបានពីរចំណែក គឺព្រះអង្គ ១ ចំណែក ភរិយារបស់ព្រះអង្គ ១ ចំណែក ។ គឺបណ្ដាចំណែកពីរដែលខ្លួននឹងប្រពន្ធបានមកនោះព្រះអង្គបានដំកល់ ទុក ១ ចំណែក ៗ រៀងរាល់ថ្ងៃមិនបរិភោគឡើយ បរិភោគតែ ១ ចំណែកជាមួយនឹងភរិយា ។ ឯកុមារទាំងនោះ ក៏សម្លាប់ស្រ្ដីទាំង ៦ នាក់ ក្នុង ១ ថ្ងៃមួយ ៗ យកសាច់មកចែកគ្នាបរិភោគតាមន័យនេះរៀងរាល់ថ្ងៃ រហូតមកដល់ថ្ងៃជាគំរប់ ៦ ។ ចំណែកព្រះបរមពោធិសត្វអគ្គមហាបុរសរ័ត្នហេតុតែព្រះអង្គមាន ប្រាជ្ញាឈ្លាសវៃ បានរំលែកទុកចំណែកដែលត្រូវបានខ្លួនមួយចំណែក ៗ តែរាល់ ៗ ថ្ងៃ ទើបដល់មកថ្ងៃទី ៧ ដែលត្រូវវេនសម្លាប់ភរិយារបស់ខ្លួននោះព្រះអង្គនៅសល់ចំណែកទាំង ៦ ដែលបានរំលែកលាក់ទុកពីថ្ងៃមុន ៗ មក ។ ព្រះអង្គក៏បានចំណែកទាំង ៦ ដល់ព្រះរាជកុមារទាំងឡាយ ដែលមានប្រាថ្នាដើម្បីនឹងសម្លាប់ភរិយារបស់ព្រះអង្គ ហើយទ្រង់ពោលថាៈ ម្នាលអ្នកទាំងឡាយ ក្នុងថ្ងៃនេះ អ្នកទាំងឡាយ ចូរបរិភោគចំណែកទាំងនេះសិនចុះ ចាំដល់ថ្ងៃស្អែកសឹមយើងនឹងគិតលៃលកតទៅទៀត ។ លុះដល់វេលារាត្រី កាលព្រះរាជកុមារទាំងអស់កំពុងដេកលក់ស៊ប់ ព្រះអង្គក៏នាំភរិយារបស់ព្រះអង្គរត់គេចទៅអំពីទីនោះ ។ លុះដើរឆ្ងាយបន្តិចទៅភរិយាអស់កំឡាំងមិនអាចដើរទៅទៀតបាន ទើបព្រះអង្គក៏លើកភរិយាបញ្ជិះលើស្មាហើយខំប្រឹងដើរទៅ , កាលព្រះអាទិត្យរះឡើងពេញពន្លឺ ក៏បានឆ្លងផ្លូវឆ្ងាយដាច់ស្រយាលនោះផុត ។ ឯភរិយាបាននិយាយថាៈ បពិត្រអ្នកជាស្វាមី ខ្ញុំស្រេកទឹកខ្លាំងណាស់ ។ ព្រះបរមពោធិសត្វ កាលណាបើរកទឹកពុំបានឲ្យភរិយាផឹក ក៏ជង្គង់ខ្លួនដោយព្រះខាន់ដ៏មុត យកឈាមឲ្យភរិយាផឹក ។ ជនទាំងពីរនាក់ ស្វាមីភរិយានោះ ដើរជាលំដាប់ទៅ បានដល់មហាគង្គា ១ ក៏ធ្វើបណ្ណសាលា ១ នៅក្បែរទន្លេគង្គានោះ ហើយក៏នាំគ្នានៅក្នុងទីនោះទៅ ។ កាលនោះមានពួកមនុស្សជាច្រើន ចាប់បានចោរម្នាក់ដែលមានទោសកំហុសចំពោះព្រះរាជាហើយនាំយកទៅកាត់ ដៃ-ជើង-ត្រចៀក នឹងច្រមុះឲ្យកំបុតអស់ ហើយដាក់នៅក្នុងពោងពាយបណ្ដែតចោលទៅក្នុងទន្លេគង្គានោះទៅ ។ ឯបុរសកំបុតក៏ស្រែកថ្ងូរដោយសំរែកដ៏ខ្លាំង ហើយអណ្ដែតទៅដល់ទីនោះ ។ ព្រះបរមពោធិសត្វបានឮសំឡេងនោះហើយក៏ទៅស្រង់លើកបុរសកំបុតនោះ ដោយសេចក្ដីករុណាអាណិតអាសូរនាំយកទៅកាន់បណ្ណសាលា បានធ្វើរណប្បតិកម្មគឺករិយាបិទរុំដំបៅដោយកិច្ចទាំងឡាយមានលាង នឹងលាបរុំ ដោយសំពត់ជាដើម ។ ឯភរិយាព្រះបរមពោធិសត្វមហាបុរសរ័ត្ន ខ្ពើមរអើមបុរសកំបុតនោះពន់ពេក ចេះតែខាកស្ដោះ ៗ រាល់ ៗថ្ងៃ ។ កាលនោះព្រះបរមពោធិសត្វតែងទុកបុរសកំបុតនោះឲ្យនៅក្នុងអាស្រមជា មួយនឹងភរិយា ហើយទ្រង់ចេញទៅស្វែងរកផលាផលដោយព្រះអង្គឯង នាំយកមកចិញ្ចឹមរក្សា ទ្រង់ថែរក្សាបុរសកំបុតរៀងរាល់ថ្ងៃ ទាល់តែបានសះជារបួសនោះដោយស្រួលបួល ។ ឯនាងជាស្រីអប្រិយមានចិត្តគំនិតអាក្រក់ ក្បត់ចិត្តស្វាមីកាលបានឱកាសស្ងាត់ហើយ ក៏លបលួចចងចិត្តប្រតិព័ទ្ធនឹងអាកំបុតឥតមានចិត្តកោតក្រែងដល់ ស្វាមីបន្តិចបន្តួចឡើយ ហើយក៏បានប្រព្រឹត្តមិច្ឆាចារជាមួយនឹងអាកំបុតនោះទៅ , មិនតែប៉ុណ្ណោះសោត គិររកកលឧបាយនឹងសម្លាប់ព្រះពោធិសត្វជាស្វាមីរបស់ខ្លួនចោល ហើយក៏ធ្វើជាក្លែងនិយាយថាៈ បពិត្រអ្នកស្វាមី កាលដែលខ្ញុំជិះលើស្មាអ្នកចេញផុតអំពីផ្លូវឆ្ងាយដាច់ស្រយាលនោះ មក បានឃើញភ្នំ ១ ធំ ហើយខ្ញុំក៏បានតាំងសច្ចាប្រណិធានបួងសួងបន់ស្រន់ថាៈ បពិត្រលោកទេវតារក្សាភ្នំជាម្ចាស់ខ្ញុំអើយ ! បើសិនណាជាខ្ញុំព្រមទាំងស្វាមីរបស់ខ្ញុំជាបុគ្គលឥតមានជម្ងឺ ដំកាត់អ្វី ហើយបានរស់រួចជីវិតកាលណា ខ្ញុំនឹងត្រឡប់មកធ្វើពលិកម្មបូជាដល់លោកក្នុងកាលនោះពុំខាន , ឥឡូវនេះដល់ពេលដែលខ្ញុំនឹងត្រូវធ្វើពលិកម្មបូជាដល់ទេវតានោះ ។ នាងថាតែប៉ុណ្ណេះហើយ ក៏នាំព្រះពោធិសត្វទៅឯភ្នំនោះ លុះដល់ហើយទើបនិយាយនឹងព្រះពោធិសត្វជាស្វាមីថាៈ បពិត្រអ្នកជាស្វាមី , ខ្លួនអ្នកជាទេវតាដ៏ឧត្ដមបំផុត ខ្ញុំនឹងដើរប្រទក្សិណអ្នក ៣ ជុំ ហើយថ្វាយបង្គំអ្នកជាមុនសិន រួចហើយសឹមធ្វើពលិកម្មបូជាដល់ទេវតាក្នុងកាលជាខាងក្រោយ ។ ស្រីអប្រិយពោលពាក្យយ៉ាងនេះហើយ ក៏ឲ្យព្រះពោធិសត្វឈរបែរមុខឈមទៅរកជ្រោះភ្នំ ហើយធ្វើអាការហាក់ដូចជាស្រីមានប្រាថ្នា ដើម្បីថ្វាយបង្គំបូជាដោយផ្កាភ្ញីទាំងឡាយ ឈរនៅពីខាងក្រោយខ្នងហើយច្រានព្រះពោធិសត្វទំលាក់ទៅក្នុងជ្រោះ ភ្នំនោះទៅ ។ រួចហើយក៏ម្នីម្នាត្រឡប់វិលទៅកាន់សំណាក់បុរសកំបុតនោះវិញដោយ ប្រញាប់ប្រញាល់ ។ ឯព្រះពោធិសត្វមហាបុរសរ័ត្ន កាលដែលធ្លាក់ចុះទៅក្នុងជ្រោះនោះ ហេតុតែបុណ្យ សម្ភារព្រះបារមីដែលព្រះអង្គបានកសាងទុកមកពីបុព្វជាតិ ក៏ធ្លាក់ទៅទើរលើគុម្ពឈើស៊ុមទ្រុំ ១ លើចុងឧទុម្ពរ ( ដើម ល្វា ) ១ ដើម ដែលជាឈើឥតបន្លាតែទ្រង់មិនអាចដើរចុះទៅក្នុងទីដទៃបានឡើយ ក៏បេះផ្លែឧទុម្ពរអង្គុយបរិភោក្ដានៅលើប្រគាបមែកឈើនោះឯង ។ ជួនជាពេលនោះ មានស្ដេចទន្សង ១ មានសេរីរាវយវៈដ៏ធំ ជាសត្វធ្លាប់ឡើងអំពីជើងភ្នំទៅរកស៊ីផ្លែល្វានោះ ។ សត្វទន្សោងនោះ កាលឡើងមកស៊ីផ្លែឈើនោះស្រាប់តែក្រឡេកមើលទៅឃើញព្រះបរមពោធិ សត្វ ក៏មានសេចក្ដីវិស្សាសៈស្និទ្ធស្នាលនឹងព្រះអង្គ ទើបសួររកហេតុដែលព្រះពោធិសត្វមកក្នុងទីនោះ , កាលបានស្ដាប់ដឹងនូវសេចក្ដីនោះសព្វគ្រប់ហើយ ក៏ឲ្យព្រះបរមពោធិសត្វអគ្គមហាបុរសរ័ត្នអង្គុយនៅលើខ្នងរបស់ ខ្លួនហើយវារឡើងអំពីជ្រោះភ្នំនាំចេញទៅដាក់នៅនាមហាមគ៌ា ហើយក៏ត្រឡប់វិលចូលទៅកាន់ព្រៃបាត់ទៅវិញ ។ ឯព្រះបរមពោធិសត្វទ្រង់ទៅកាន់បច្ចន្តគ្រាមហើយនៅក្នុងស្រុកនោះ , លុះអំណើះឥតអំពីព្រះវររាជបិតាទៅក៏បានទទួលសោយរាជ្យជាស្ដេច ទ្រង់ព្រះរាមថាព្រះបាទបទុមរាជ គ្រប់គ្រងរាជសម្បត្តិជាដំណតវង្សមក ព្រះអង្គបានសាងសាលាសម្រាប់ឲ្យទាន ៦ ខ្នង ហើយចំណាយទ្រព្យក្នុង ១ ថ្ងៃ ៦ សែនកហានណៈឲ្យទានតែរាល់ ៗ ថ្ងៃឥតមានលោះថ្ងៃណាមួយឡើយ ។
កាលនោះស្រីបាបអប្រិយកាឡកណ្ណីជួជាតិឥតល័ក្ខណ៍នោះ បានបញ្ជិះអាកំបុតលើស្មាដើរចេញមកអំពីព្រៃ ត្រាច់ដើរទៅស្វែងរកសូមទានបាយចំណីគេសព្វច្រកល្ហកឥតមានសោះចន្លោះ ក្នុងផ្លូវជាលំនៅនៃមនុស្សម្នាមហាជនផង យកមកចិញ្ចឹមរក្សាបុរសពិការនោះជាធម្មតាកាលបើមានគេសួរថាៈ បុរសនេះត្រូវជាអ្វីនឹងនាង វាក៏តាំងពោលថ្លែងរៀបរាប់ប្រាប់ថា យើងទាំងពីរនាក់ជាបងប្អូនជីដូនមួយនឹងគ្នា គឺខ្លួនខ្ញុំជាធីតាខាងឪពុកខាងឪពុកធំខាងម្ដាយនៃបុរសនេះ , ឯបុរសនេះ ជាកូនរបស់ម្ដាយមីងខ្ញុំ ពួកចាស់ទុំបានផ្សុំផ្គុំខ្ញុំឲ្យជាភរិយានៃបុរសពិការ នេះ ។ ខ្លួនខ្ញុំក៏ស៊ូតែខំប្រឹងថែរក្សាស្វាមីរបស់ខ្លួន សូម្បីមានទោសធ្ងន់ដល់ថ្នាក់ដែលគេត្រូវសម្លាប់ចោលយ៉ាងនេះក៏ដោយ ចេះតែខំត្រេចស្វះស្វែងរកសូមទានបាយចំណីគេយកមកចិញ្ចឹមរក្សាគ្នាទៅ ។ ពួកមនុស្សបានឮសំដីសាស័ព្ទរៀបរាប់កុហកប្រាប់ដូច្នេះហើយក៏គិតថាៈ នាងនេះជាមានសេចក្ដីគោរពប្រតិបត្តិប្ដីណាស់តើ ក៏នាំគ្នាឲ្យបាយបបរជាច្រើន បានឲ្យទាំងកញ្រ្ចែងផ្ដៅ ១ យ៉ាងជាប់មាំ ហើយប្រាប់ថាៈ នាងឯងចូរដាក់ប្ដីរបស់នាងឲ្យអង្គុយនៅក្នុងកញ្រ្ចែងនេះ ហើយទូលដើរទៅចុះ ដើម្បីកុំឲ្យលំបាកនឹងបញ្ជិះលើស្មាពេក ។ នាងនោះក៏ធ្វើតាមបង្គាប់ដែលគេប្រាប់ ដូច្នោះហើយទូលដើររៀង ៗ ទៅដល់ក្រុងពារាណសី ក៏ដាក់អាកំបុតចុះអំពីក្បាលឈប់សម្រាកបរិភោគអាហារចំណី ក្នុងសាលាសម្រាប់ឲ្យទាននោះ រួចហើយនឹងត្រាច់រង្គាត់ទៅដើរទៅមុខទៀត ។ គាប់ជួនជាពេលនោះព្រះបរមពោធិសត្វ ព្រះអង្គចេញទៅក្នុងរោងទាន ដើម្បីព្រះរាជទានម្ហូបចំណីដល់ពួកមនុស្សម្នាមហាជនផងទាំងឡាយដោយផ្ទាល់ព្រះហស្ដព្រះអង្គឯង រួចហើយត្រឡប់ចូលទៅកាន់ព្រះរាជនិវេសន៍វិញ ។ ស្រាប់តែឃើញស្រ្ដីនោះត្រង់ផ្លូវដែលទ្រង់យាងចូលទៅ ហើយក៏ត្រាស់សួរអស់មនុស្សម្នាមហាជនទាំងឡាយថាៈ អ្វីនេះហ្នឹង ! អស់ពួកមនុស្សទាំងនោះក៏ក្រាបបង្គំទូលថាៈ បពិត្រព្រះសម្មតិទេព នាងនេះជាស្រ្ដីមានសេចក្ដីគោរពកោតក្រែងដល់ប្ដីរបស់ខ្លួន ។ ព្រះបរមពោធិសត្វ ព្រះអង្គក៏ទ្រង់ប្រើរាជបំរើឲ្យទៅហៅនាងនោះមកហើយទ្រង់ជ្រាបច្បាស់ថាជាភរិយារបស់ព្រះអង្គពីដើម ទើបទ្រង់ឲ្យគេលើកបុរសពិកលពិការនោះចេញមកអំពីខាងក្នុងកញ្រ្ចែង ហើយត្រាស់សួរសព្វគ្រប់អន្លើ ។ នាងនោះក៏បានថ្លែងសាស័ព្ទសេចក្ដីក្រាបទូលសព្វគ្រប់សព្វគ្រប់តាមន័យដែលបានថ្លែងរួចមកហើយក្នុងខាងដើម ។ ព្រះរាជទ្រង់ត្រាស់សួរបញ្ជាក់ថាៈ នាងឯងក្រែងជាភរិយារបស់បទុមកុមារជាធីតារបស់ស្ដេចឯណោះមែនឬ ? ហើយជាស្រីមានឈ្មោះយ៉ាងនេះបានផឹកឈាមក្នុងជង្គង់របស់អញ ហើយនាងឯងផិតក្បត់ចិត្តអញទៅលបលួចចងចិត្តប្រដិព័ទ្ធ ស្រឡាញ់អាកំបុតនេះបានច្រានអញទំលាក់ទៅក្នុងជ្រោះភ្នំមែនឬ ? ឥឡូវនេះ នាងឯងងងើលពកថ្ងាសមកក្នុងទីនេះដោយស្មានថាអញស្លាប់បាត់ក្នុងជ្រោះភ្នំនោះទៅហើយ ។ រួចហើយទ្រង់ត្រាស់បង្គាប់ទៅពួករាជអាមាត្យថាៈ នែអ្នកទាំងឡាយរាល់គ្នា ចូរអ្នកទាំងឡាយយកអង្រែមកសំពងសម្លាប់អាកំបុតចង្រៃអប្រិយនេះ ឲ្យឆាប់ ៗ ទៅ ហើយចូរនាំគ្នា កាត់ត្រចៀក ច្រមុះ នៃស្រ្ដីបាបអប្រិបកាឡណ្ណីអប្បល័ក្ខណ៍នេះឲ្យឆាប់កុំទុកវាឡើយ ។ ព្រះពោធិសត្វដែលទ្រង់ធ្វើអាការៈគំរាមកំហែងយ៉ាងនេះ ដើម្បីបង្អន់សេចក្ដីក្រោធប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែព្រះអង្គមិនបានឲ្យគេធ្វើដូច្នោះឡើយ ។ រួចហើយព្រះអង្គទ្រង់ប្រើរាជអាមាត្យឲ្យចងកញ្រ្ចែងលើក្បាលនាងនោះដូចដើមវិញ ហើយឲ្យដាក់អាកំបុតទៅក្នុងកញ្រ្ចែងនោះ ហើយទ្រង់ត្រាស់ឲ្យអាមាត្យនាំចេញយកទៅចោលឲ្យផុតអំពីព្រំប្រទល់ដែនរបស់ព្រះអង្គ ។
និទានសុភាសិត "ខ្លាពឹងព្រៃ ព្រៃពឹងខ្លា"
និទានសុភាសិត
"ខ្លាពឹងព្រៃ ព្រៃពឹងខ្លា"
(ព្យគ្ឃជាតក តិកនិបាត)
មហាឱម-ណាគ្រី
ឃុំស្វាយប៉ោ ស្រុកសង្កែ ខេត្តបាត់ដំបង ប្រែរៀបរៀង
ក្នុងអតីតកាល កាលព្រះព្រហ្មទត្តគ្រប់គ្រងរាជសម្បត្តិក្នុងក្រុងពារាណសី ព្រះពោធិសត្វឧប្បត្តិជារុក្ខទេវតាមួយអង្គ គង់នៅជាយព្រៃធំមួយ ។ មានរុក្ខទេវតាមួយអង្គដទៃទៀត នៅនឹងដើមឈើដែលធំបំផុតក្នុងព្រៃជិតវិមានរបស់ព្រះពោធិសត្វ ។"ខ្លាពឹងព្រៃ ព្រៃពឹងខ្លា"
(ព្យគ្ឃជាតក តិកនិបាត)
មហាឱម-ណាគ្រី
ឃុំស្វាយប៉ោ ស្រុកសង្កែ ខេត្តបាត់ដំបង ប្រែរៀបរៀង
ក្នុងព្រៃនោះ មានរាជសីហ៍នឹងខ្លាធំអស្រ័យនៅផង ព្រោះដូច្នោះទើបមិនមានមនុស្សណា ហ៊ានទៅធ្វើស្រែចំការក្នុងទីជិតនោះ ឬកាប់ដើមឈើក្នុងព្រៃនោះឡើយ ព្រោះខ្លាចសត្វទាំងពីរនោះបៀតបៀន ។ សត្វទាំងពីរនោះចាប់ម្រឹគជាតិផ្សេងៗ ស៊ីជាអាហារ ចោលសាច់នឹងអវយវៈដែលស៊ីសេសសល់ទុកសំណល់ក្នុងទីនោះៗ ហើយរកស៊ីទៀតតទៅ ។ ព្រៃនោះមានក្លិនឆ្អាបឆ្អេះស្អុយអសោច៍ទៅដោយខ្មោចអសុភនៃម្រឹគជាតិ ។
គ្រានោះ រុក្ខទេវតាដែលនៅនឹងដើមឈើធំ ជាអ្នកខ្លៅល្ងង់មិនស្ទង់ឲ្យយល់ដល់ហេតុការណ៍ ថ្ងៃមួយបាននិយាយនឹងព្រះពោធិសត្វថា "សំឡាញ់ ! ព្រៃនេះមានក្លិនស្អុយអសោចិ៍ពន់ពេកណាស់ ព្រោះតែរាជសីហ៍នឹងខ្លាធំជាហេតុ យើងនឹងដេញវាឲ្យទៅកុំឲ្យនៅទៅទៀត !" ។ ពោធិសត្វពោលឃាត់ថា "នែសំឡាញ់ ! វិមានរបស់យើងតាំងនៅបានព្រោះអាស្រ័យសត្វទាំងពីរនោះ បើយើងដេញវាទៅហើយវិមានយើងមុខជាវិនាសមិនខាន មនុស្សទាំងឡាយកាលមិនឃើញដានជើងរាជសីហ៍នឹងខ្លាធំ ក៏នឹងនាំគ្នាមកកាប់ឈើរើព្រៃ ជីកគាស់ឲ្យស្រឡះទៅជាវាលនឹងធ្វើស្រែចំការមិនខាន អ្នកកុំចូលចិត្តយ៉ាងនេះឡើយ !" ។
កាលព្រះពោធិសត្វថ្លែងហេតុយ៉ាងនេះហើយ ទេវតាឆោតខ្លៅនោះមិនយកចិត្តទុកដាក់ធ្វើតាមសោះ ថ្ងៃមួយបានសំដែងរូបារម្មណ៍ដ៏ធំពន្លឹកគួរខ្លាច បន្លាចលងគ្រហឹមគម្រាម ដេញរាជសីហ៍នឹងខ្លាធំឲ្យរត់បាត់អស់ទៅ ។
មនុស្សទាំងឡាយ កាលមិនឃើញដានជើងរបស់សត្វទាំងពីរនោះ ក៏សំគាល់ថារាជសីហ៍នឹងខ្លាធំនៅព្រៃដទៃហើយ ទើបនាំគ្នាកាប់គាស់ដើមឈើក្នុងព្រៃអស់ជាច្រើន ។ រុក្ខទេវតានោះ លុះឃើញព្រឹត្តិការណ៍ដូច្នោះកើតឡើង ទើបចូលទៅរកព្រះពោធិសត្វហើយនិយាយថា "សំឡាញ់ ! ខ្ញុំមិនបានធ្វើតាមពាក្យរបស់អ្នក ដេញសត្វទាំងពីរនោះឲ្យរត់អស់ទៅ ឥឡូវពួកមនុស្សដឹងថាសត្វទាំងនោះមិននៅ ទើបនាំគ្នាចូលទៅកាប់គាស់ឈើក្នុងព្រៃអស់ជាច្រើន បើយ៉ាងនេះ តើយើងគិតដូចម្ដេចទើបស្រួល !" ។ ព្រះពោធិសត្វបានពន្យល់ដឹងនាំប្រាប់ឧបាយថា "ឥឡូវសត្វទាំងពីរនោះ ទៅនៅក្នុងព្រៃឯណោះ អ្នកទៅបបួលវាឲ្យត្រឡប់មកវិញចុះ" ។ រុក្ខទេវតាក៏ចូលទៅក្នុងព្រៃនោះតាមពាក្យពោធិសត្វអង្គុយផ្គងអញ្ជលីខាងមុខសត្វទាំងពីរ ហើយអង្វររកឲ្យត្រឡប់ទៅនៅព្រៃដដែលវិញ ។ សត្វទាំងពីនោះ ទោះបីទេវតាអង្វរយ៉ាងណាៗ ក្ដីក៏បដិសេធយ៉ាងដាច់ខាតថា "អ្នកចូរទៅចុះ យើងមិនទៅទេ" រុក្ខទេវតាទាល់គំនិត ក៏ត្រឡប់មកកាន់ព្រៃជាកន្លែងដើមរបស់ខ្លួនវិញ ។ មនុស្សទាំងឡាយ ក៏នាំគ្នាជីកគាស់កាប់រំលើងរំលំដើមឈើ់រហូតអស់ព្រៃ មិនយូរប៉ុន្មានក៏ធ្វើផែនដីនោះឲ្យទៅជាស្រែប្រកបការកសិកម្មអស់ទៅ ។
គតិរបស់រឿង
រឿងនោះពន្យល់ឲ្យដឹងថា "ខ្លាពឹងព្រៃ ព្រៃពឹងខ្លាខ្លានៅព្រៃបិទ ព្រៃសណ្ឋិតព្រោះខ្លានៅ
ដីត្រជាក់ព្រោះស្មៅ ស្មៅលូតលាស់ព្រោះដីល្អ ។
អ្នកមានរក្សាខ្សត់ ដូចសំពត់ព័ទ្ធពីក្រៅ
អ្នកប្រាជ្ញរក្សាខ្លៅ ដូចសំពៅពឹងសំប៉ាន ។
រជាការបានប្រាក់ខែ ក៏ព្រោះតែរាស្ត្របង់ពន្ធ
រាស្ត្រសុខចាកអាសន្ត ព្រោះរាជការជួយការពារ ។
ហេតុនេះត្រូវស្ម័គ្រស្មោះ ជួយសង្រ្គោះគ្នានឹងគ្នា
ទើបបានសុខសាន្តជា អស់វេលាយូរយារអើយ !!! ។
សុភាសិត
ការជក់អាភៀនការញៀនកញ្ឆា ការផឹកសុរាហ៊ឺហាហ៊ឹកហ៊ាក់ការលេងល្បែងភ្នាល់បៀរប៉ោឡុកឡាក់ ឥត្ថីធុត្តៈការលេងស្រីញី ។
ការដើរលេងយប់យឺមយូរហួសយាម ការជាប់ទាក់ទាមសេពគប់សម្ភី
នឹងមនុស្សអាក្រក់លាមកផឹកស៊ី ទាំងនេះនាំវិនាសអន្ដរធាន ។
មហា ឱម-ណាគ្រី
យសោធបុរៈ រាជធានីដំបូងនៃក្រុងអង្គរ
បន្ទាប់ពីរំដោះប្រទេសខ្មែរចេញពីអំណាចរបស់ពួកជ្វាឈ្លានពានរួចហើយ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២ទ្រង់បានទ្រង់បានប្រារព្វពិធីទេវរាជនៅលើ កំពូលភ្នំគូលេន ឬមហេន្ទ្របព៌ត និងបានតាំងរាជធានីនៅលើនោះ។ ប៉ុន្តែដោយសារស្ថានភាពទីតាំងមានការលំបាកច្រើនក្នុងការធ្វើដំណើរ ចេញចូលរាជធានី និងលំបាកក្នុងការប្រាស្រ័យទាក់ទងជាមួយប្រជារាស្ត្រខ្មែរផងនោះ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២ក៏ទ្រង់បានផ្លាស់រាជធានីពីតំបន់នោះមកត្រង់ ហរិហរាល័យ ឬរលួសម្តងទៀតដោយនាំយកលិង្គទេវរាជមកជាមួយផង (ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២ទ្រង់ធ្លាប់បានតាំងរាជធានីនៅរលួសម្តងរួចទៅហើយ មុននឹងទៅធ្វើពិធីទេវរាជនៅមហេន្ទ្រមព៌តក្នុងឆ្នាំ៨០២)។ ក្រោយមកនៅក្នុងរាជព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១(៨៩៩-៩១៧)ទ្រង់បានរើរាជធានី ជាបន្តទៀត ហើយតាំងនៅតំបន់អង្គរសព្វថ្ងៃដែលជារាជធានីទី១ ឬហៅថារាជធានីយសោធបុរៈ។ ហើយមូលហេតុដែលព្រះអង្គរើរាជធានីពីរលួសមកយសោធបុរៈនេះគឺមាន អ្នកសិក្សាបង្ហាញហេតុផលថាដោយសារនៅរលួសមានប្រាសាទច្រើនទៅហើយ ដូចនេះដើម្បីបង្ហាញពីឬទ្ធិអំណាចរបស់ទ្រង់ដែលជាអាទិទេពគឺត្រូវ ស្វែងរកទីតាំងថ្មីដើម្បីសាងសង់ប្រាសាទជាបន្តទៀត។ ហើយការរើទៅកន្លែងថ្មីនេះព្រះអង្គក៏បាននាំយកសិវលិង្គដែលមាន ការគោរពតាំងពីសម័យជ័យវរ្ម័នទី២នោះទៅជាមួយផង។ ដោយតម្កល់នៅលើកំពូលភ្នំព្រះសុមេរុ(លំនៅរបស់អាទីទេពក្នុង សាសនាព្រាហ្មណ៍) ដែលគេស្គាល់ថាជាភ្នំកណា្តល ឬភ្នំបាខែងនេះឯង។ លុះដល់ក្រោយមកទៀត ក្នុងរាជព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤នៅសតវត្សទិ១០ ឆ្នាំ៩២១ទ្រង់បានធ្វើការផ្លាស់ប្តូររាជធានីបន្តទៀតទៅតំបន់កោះកែ រ្តិ៍ក្នុងខេត្តព្រះវិហារសព្វថ្ងៃ។ ព្រះអង្គផ្លាស់រាជធានីទៅនៅតំបន់ថ្មីដែលមានចម្ងាយប្រមាណ ជាង៧០គីឡូម៉ែត្រពីតំបន់អង្គរ ដោយសារព្រះអង្គចង់បង្ហាញពីមហិទ្ធិរិទ្ធរបស់ទ្រង់ឱ្យ ប្រជារាស្ត្រមានការខ្លបខ្លាច ព្រោះព្រះអង្គជាស្តេចជ្រែករាជ្យពីក្មួយរបស់ទ្រង់ គឺបុត្ររបស់ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី។ ហើយការរើទៅកន្លែងថ្មីនេះទ្រង់បានខិតខំកសាងនូវ សមិទ្ធិផលធំៗជាច្រើនដូចជាប្រាសាទកោះកែរ្តិ៍ ឬប្រាសាទធំដែលមានកម្ពស់៣៥ម៉ែត្រ មានខឿន៧ជាន់សម្រាប់តម្កល់សិវលិង្គឈ្មោះត្រីភូវនេស្វរជាដើម។ តែក្រោយពីការចូលទីវង្គតរបស់ទ្រង់ ក្នុងរាជព្រះបាទរាជេន្ទ្រវរ្ម័នការតាំងនៅរាជធានីកោះកែរ្តិ៍ ឬឆោកគគ៌្យរ ក៏ត្រូវបានផ្លាស់ចូលមកក្នុងរាជធានីយសោធបុរៈវិញ។ បន្ទាប់ពីមានការកសាងអង្គរវត្តអច្ឆរិយវត្ថុដ៏អស្ចារ្យរបស់ខ្មែរ ក្នុងរាជព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២រួចមក នៅពាក់កណ្តាលសតវត្សទី១១ បុត្រច្បងរបស់ទ្រង់(សូរ្យវរ្ម័នទី២) ព្រះនាមឧទយាទិត្យវរ្ម័នទី២បានរំកិលរាជធានីបន្តិចដោយដៅយក ចំណុចកណ្តាលត្រង់ប្រាសាទបាពួន នៅខាងជើងភ្នំបាខែង។ ទីក្រុងថ្មីនេះត្រូវបានអ្នកសិក្សាហៅឈ្មោះថាជាក្រុងអង្គរទី២ មានប្រាសាទបាពួនជាចំណុចកណ្តាល។ រីឯក្រុងអង្គរទី៣វិញកកើតឡើងក្នុងរាជព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ នៅចុងសតវត្សទី១២ក្រោយការរំដោះរាជធានីអង្គរពីពួកចំម្ប៉ា។ រាជធានីថ្មីនេះត្រូវបានសាងឡើងដោយមានកំពែងថ្មបាយក្រៀមព័ទ្ធជុំវិញ មានប្រវែង៣គីឡូម៉ែត្រតាមជ្រុងនីមួយៗ និងមានប្រាសាទបាយ័ននៅចំកណ្តាល។
រាជធានីយសោធបុរៈនេះជារាជធានីអង្គរដែលមានការតាំងនៅរយៈពេលវែងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ គឺរហូតដល់ទៅជាង៦សតវត្សឯណោះ ពីចុងសតវត្សទី៩ ប្រហែលឆ្នាំ៨៩៣ ក្នុងរាជព្រះបាទយសោធវរ្ម័ន រហូតដល់សតវត្សទី១៥ឆ្នាំ១៤៣១ ក្នុងរាជព្រះបាទព្រះបរមពញាយ៉ាត។ ហើយមូលហេតុដែលនាំឱ្យព្រះមហាក្សត្រខ្មែរបោះបង់ចោលទីក្រុងដ៏អស្ចារ្យនេះទៅកាន់កន្លែងថ្មីនោះ គឺដោយសារតែនៅសតវត្សទី១៥នោះពួកចោរសៀមអប្បលក្ខណ៍បានកើតឡើង ហើយបាន បន្តចូលលុកលុយប្រទេសខ្មែរជាបន្តបន្ទាប់។
រាជធានីយសោធបុរៈនេះជារាជធានីអង្គរដែលមានការតាំងនៅរយៈពេលវែងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ គឺរហូតដល់ទៅជាង៦សតវត្សឯណោះ ពីចុងសតវត្សទី៩ ប្រហែលឆ្នាំ៨៩៣ ក្នុងរាជព្រះបាទយសោធវរ្ម័ន រហូតដល់សតវត្សទី១៥ឆ្នាំ១៤៣១ ក្នុងរាជព្រះបាទព្រះបរមពញាយ៉ាត។ ហើយមូលហេតុដែលនាំឱ្យព្រះមហាក្សត្រខ្មែរបោះបង់ចោលទីក្រុងដ៏អស្ចារ្យនេះទៅកាន់កន្លែងថ្មីនោះ គឺដោយសារតែនៅសតវត្សទី១៥នោះពួកចោរសៀមអប្បលក្ខណ៍បានកើតឡើង ហើយបាន បន្តចូលលុកលុយប្រទេសខ្មែរជាបន្តបន្ទាប់។
សរសេរដោយ អ្នកស្រាវជ្រាវ ឯកសារអេឡិចត្រូនិច ប៉ាន មូលដ្ឋានីយកម្មអក្ខរក្រម
Subscribe to:
Posts (Atom)